ผลงาน

img

จะรับยาช่องไหน มั่นใจ ไม่ผิดซอง

ความคลาดเคลื่อนทางยา หมายถึงคือ ความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นในกระบวนการจัดการยาทุกขั้น จนอาจนำไปสู่การใช้ยาที่ไม่เหมาะสม และเป็นอันตรายแก่ผู้ป่วยได้ เช่น ความคลาดเคลื่อนในการสั่งใช้ยา ( Prescribing error ) ความคลาดเคลื่อนจากการจัดเตรียมยาก่อนจ่าย ( Pre-dispensing error ) ความคลาดเคลื่อนในการจ่ายยา ( Dispensing error ) การลดความคลาดเคลื่อนจากการจ่ายยา จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง

โรงพยาบาลค่ายจิรประวัติ จว.นครสวรรค์ เป็นโรงพยาบาลขนาด 150 เตียง ผู้รับบริการกว่าร้อยละ 95 จะได้รับการรักษาด้วยยา และได้รับยาไม่ต่ำกว่า 2 ชนิดในแต่ละราย และมีปริมาณการสั่งใช้ยาในผู้ป่วยนอกประมาณ 120,000 ใบสั่งยา/ปี และ ผู้ป่วยในประมาณ 30,000 คำสั่งใช้ยา/ปี แม้อัตราความคลาดเคลื่อนทางยาของโรงพยาบาลจะอยู่ในระดับต่ำ แต่ก็ยังไม่เป็นไปตามเป้าหมาย โดยพบว่าความคลาดเคลื่อนที่เกิดมากที่สุดคือ ความคลาดเคลื่อนในการจัดเตรียมยาก่อนจ่าย ซึ่งมีความสัมพันธ์ในการก่อให้เกิดความคลาดเคลื่อนในการจ่ายยา ตลอดจนการบริหารยาตามมา

แผนกเภสัชกรรมของโรงพยาบาล ได้รวบรวมรวมสถิติความคลาดเคลื่อน ของกระบวนการจัดเตรียมยาก่อนจ่ายให้ผู้ป่วย พบว่าส่วนใหญ่เป็นการจัดเตรียมยาผิดจำนวน รองลงมาคือการบันทึกคำสั่งใช้ยาผิด และการจัดยาผิดชนิดผิดตัวยา ทั้งกลุ่มยาที่ชื่อมองดูคล้ายกัน เช่นตัวสะกดหรือตัวอักษรเริ่มต้น หรือกลุ่มยาที่การออกเสียงใกล้เคียงกันทั้งชื่อการค้าและชื่อสามัญทางยา และกลุ่มยาที่มีลักษณะของเม็ดยา แผงยา ภาชนะบรรจุยาคล้ายกัน เป็นต้น

เมื่อวิเคราะห์ถึงสาเหตุของการความคลาดเคลื่อน ทั้งการจัดยาผิดชนิดและจำนวน พบว่าเกิดจากปัจจัยสำคัญ ได้แก่ เจ้าหน้าที่ขาดประสบการณ์ในการเรียกชื่อยา การลงลายมือแพทย์ในใบสั่งการรักษาของผู้ป่วยในไม่ชัดเจน  ความเร่งรีบในการปฏิบัติงาน ความคล้ายคลึงกับของลักษณะยา เป็นต้น ด้วยเหตุนี้ คณะกรรมการเภสัชกรรม และการบำบัด จึงได้ดำเนินการปรับปรุงพัฒนาระบบ เพื่อลดความคลาดเคลื่อนที่เกิดขึ้นในขั้นตอนของกระบวนการจัดยาในกองเภสัชกรรม โดยมุ่งลดปัจจัยเสี่ยงดังกล่าว

โดยในด้าน การเพิ่มพูนความรู้ความสามารถในการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ ได้จัดการทบทวนความรู้เรื่องยา การจัดระบบการสอนงานเจ้าหน้าที่ใหม่ และการสอบความรู้เจ้าหน้าที่  ในด้านการส่งต่อข้อมูลที่คลาดเคลื่อนระหว่างแพทย์กับเจ้าหน้าที่  ได้กำหนดให้เจ้าหน้าที่มีการทวนสอบกับแพทย์ทุกครั้งที่มีข้อสงสัย ทั้งชื่อยา ข้อบ่งใช้ ขนาด รูปแบบยา บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรทันที และพัฒนาระบบ CPOE (Computerized Physician Order Entry ) ซึ่งเป็นระบบที่ให้แพทย์สั่งการรักษาผ่านคอมพิวเตอร์โดยตรง

ส่วนการแก้ปัญหาความคล้ายคลึงกันของลักษณะยา คณะอนุกรรมการยาของโรงพยาบาลจะมีการพิจารณาตัดรายการยาที่มีความคล้ายคลึงกัน ออกจากบัญชียาเพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อน จัดทำโครงการบ้านเลขที่ยา โดยแยกยาที่คล้ายกันออกห่างจากกัน ลดความคลาดเคลื่อนจากการมองเห็น ตลอดจนการใช้ตัวอักษรสูงต่ำแตกต่างกันในฉลากยา เป็นต้น ส่วนปัจจัยด้านความเร่งรับในการปฏิบัติงาน แก้ไขโดยการจัดเตรียมอุปกรณ์ เอกสาร และยาให้พร้อมในช่วงที่ไม่มีผู้รับบริการ และจัดทำสูตรคูณที่ชั้นยา เพื่อเพิ่มความรวดเร็วในการจัดยาชนิดแผง ซึ่งมีปริมาณยาบรรจุในแผงหลากหลาย

จากการทบทวนและปรับปรุงกระบวนการ พบว่าอัตราความคลาดเคลื่อนจากการจัดเตรียมยาก่อนจ่ายของโรงพยาบาลค่ายจิระประวัติ ทั้งผู้ป่วยในและผู้ป่วยนอกลดลงอย่างน่าพอใจ โดยเฉพาะในส่วนผู้ป่วยนอกที่ความคลาดเคลื่อนที่เกิดขึ้นเกือบทั้งหมด สามารถดักจับได้ภายในห้องยา และไม่ส่งผลถึงการจ่ายยาถึงมือผู้ป่วย ในส่วนผู้ป่วยใน จากการพัฒนาทะเบียนยาผ่านระบบสารสนเทศของโรงพยาบาล เพี่อลดความคลาดเคลื่อนจากการส่งต่อข้อมูล คาดว่าเมื่อแล้วเสร็จ จะสามารถช่วยลดความคลาดเคลื่อนได้ตามเป้าหมาย

การลดความคลาดเคลื่อนทางยาของโรงพยาบาลค่ายจิรประวัติ ได้ก่อให้เกิดความปลอดภัยแก่ผู้รับบริการ ป้องกันความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สิน จึงสร้างความเชื่อมั่นในการกลับมารับบริการครั้งต่อๆไป

อัลบั้มภาพ