คำแนะนำ

มันมากับหน้าร้อน... เตือนไว้ก่อนตอนกินดื่ม

 โรคติดต่อทางอาหารและน้ำ

1.โรคอุจจาระร่วง

สาเหตุ เกิดจากเชื้อต่างๆ(เช่น แบคทีเรีย ไวรัสโปรโตซัว และหนอนพยาธิ)

การติดต่อ สามารถติดต่อได้โดยการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนเข้าไป

อาการ ถ่ายอุจจาระเหลว ตั้งแต่ 3 ครั้งขึ้นไปต่อวัน ถ่ายเป็นน้ำ หรือถ่ายมีมูกเลือดปนแม้เพียงครั้งเดียว อาจมีอาเจียนร่วมด้วย โดยอาการมีตั้งแต่เพียงเล็กน้อยถึงอาการรุนแรงจากภาวะขาดน้ำและเกลือแร่ หรืออาจเสียชีวิต

2.โรคอาหารเป็นพิษ

สาเหตุ เกิดจากพิษของเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา ไวรัส เห็ด และ/หรือ สารเคมี โลหะหนักที่ปนเปื้อนในอาหาร

การติดต่อ สามารถติดต่อได้โดยการรับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อหรือสารพิษเข้าไป ซึ่งมักพบในอาหารที่ปรุงสุกๆดิบๆจากเนื้อสัตว์ที่ปนเปื้อน เช่น เนื้อไก่ เนื้อหมู เนื้อวัว และไข่เป็ด ไข่ไก่ รวมทั้งอาหารกระป๋อง อาหารทะเล เห็ดพิษและน้ำนมที่ยังไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้อ นอกจากนี้อาจพบในอาหารที่ทำไว้ล่วงหน้านานๆแล้วไม่ได้แช่เย็นไว้และไม่ได้อุ่นให้ร้อนพอก่อนรับประทาน

อาการ ที่สาคัญคือ มีไข้ ปวดท้อง เนื่องจากเชื้อโรคทำให้เกิดการอักเสบที่กระเพาะอาหารและลำไส้ นอกจากนี้มีอาการปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร บางรายอาจมีอาการรุนแรง เนื่องจากมีการติดเชื้อและเกิดการอักเสบที่อวัยวะต่างๆของร่างกาย และเมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสโลหิต จะทำให้เกิดโลหิตเป็นพิษและอาจทำให้เสียชีวิตได้

3.โรคบิด

สาเหตุ เกิดจากเชื้อบิด ซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้ออมีบา

การติดต่อ สามารถติดต่อได้โดยการรับประทานผักดิบหรือน้ำดื่มที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนเข้าไป

อาการ ถ่ายอุจจาระกะปริบกะปรอย อุจจาระมีมูกหรือมูกปนเลือดร่วมกับมีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน ตะคริว กล้ามเนื้อเกร็ง ปวดท้องแบบปวดเบ่งคล้ายอุจจาระไม่สุด ซึ่งบางคนอาจเป็นโรคนี้แบบเรื้อรังได้

4.อหิวาตกโรค

สาเหตุ เกิดจากเชื้ออหิวาตกโรคซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรีย

การติดต่อ สามารถติดต่อได้โดยการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนเข้าไป

อาการ ถ่ายอุจจาระเป็นน้ำคราวละมากๆ ส่วนใหญ่ไม่มีอาการปวดท้อง อาจมีการถ่ายอุจจาระเหลวสีคล้ายน้ำซาวข้าว กลิ่นเหม็นคาว บางครั้งอาเจียนร่วมด้วยและมีอาการขาดน้ำและเกลือแร่อย่างรวดเร็ว คือ กระหายน้ำ ปากแห้ง กระสับกระส่าย อ่อนเพลีย ตาลึกโหล ผิวหนังเหี่ยวย่น ปัสสาวะน้อยหรือไม่ปัสสาวะ หายใจลึกผิดปกติ ชีพจรเต้นเบาเร็ว ช็อก หมดสติ ในบางรายที่อาการรุนแรงอาจเสียชีวิตได้ ถ้าไม่ได้รับการรักษาทันท่วงที

5.ไข้ไทฟอยด์ หรือ ไข้รากสาดน้อย

สาเหตุ เกิดจากเชื้อไทฟอยด์ซึ่งเป็นเชื้อแบคทีเรีย

การติดต่อ สามารถติดต่อได้โดยการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีการปนเปื้อนเชื้อโรคจากอุจจาระและปัสสาวะของผู้ป่วยเข้าไป

อาการ มีไข้สูงลอย 40 องศาเซลเซียส เป็นเวลานาน ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยตามตัว อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร ผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้เรื้อรังจะมีเชื้อปนออกมากับอุจจาระและปัสสาวะเป็นครั้งคราว ซึ่งจะทำให้ผู้นั้นเป็นพาหะของโรคได้

โรคติดต่อทางอาหารและน้ำดังกล่าวข้างต้น แม้ว่าจะมีสาเหตุของการเกิดโรคต่างกัน แต่จะมีวิธีการติดต่อที่คล้ายคลึงกัน คือ เชื้อโรคจะเข้าสู่ร่างกายได้โดยการรับประทานอาหาร หรือน้ำดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อเข้าไป เช่น อาหารสุกๆดิบๆ อาหารที่มีแมลงวันตอมหรืออาหารที่ทาไว้ล่วงหน้านานๆ โดยไม่ได้แช่เย็นไว้ และไม่ได้อุ่นให้ร้อนพอก่อนรับประทาน ทั้งนี้ ผู้ที่เป็นโรคดังกล่าวข้างต้น สามารถแพร่เชื้อได้ทางอุจจาระหรือปัสสาวะ และหากเป็นผู้ประกอบอาหารก็จะมีโอกาสแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้มาก

การป้องกันและควบคุมโรคติดต่อทางอาหารและน้ำ

1.ล้างมือให้สะอาดก่อนปรุง/เตรียมอาหาร ก่อนรับประทานอาหารทุกครั้งหลังออกจากห้องน้ำ

2.ดื่มน้ำที่สะอาด หรือต้มสุก น้าที่ใช้ประกอบอาหารและล้างภาชนะใส่อาหารต้องสะอาด

3.รับประทานอาหารที่สะอาด สุกใหม่ๆ อาหารต้องไม่มีแมลงวันตอม การเก็บอาหารที่ปรุงสุกแล้ว ควรแยกจากอาหารหรือวัตถุดิบที่ยังไม่ปรุง และควรปิดให้มิดชิดเพื่อไม่ให้เกิดการปนเปื้อน

4.ถ่ายอุจจาระในส้วมที่ถูกสุขลักษณะทุกครั้ง เพื่อไม่ให้เป็นการแพร่โรค

5.การกำจัดสิ่งปฏิกูล ขยะมูลฝอย เศษอาหาร การกำจัดแมลงวัน หนู

6.การรักษา เมื่อเริ่มมีอาการอุจจาระร่วง จากโรคในข้อที่ 1-5 ให้รับประทานผงน้าเกลือแร่ (ORS) 1 ซองผสมน้าสะอาด 240 ซีซี ถ้าไม่มีให้ใช้น้าตาลทราย 2 ช้อนโต๊ะ และเกลือป่นครึ่งช้อนชา ละลายกับน้าต้มสุกที่เย็นแล้ว 750 ซีซี ดื่มให้หมดภายใน 1 วัน ดื่มครั้งละน้อยๆแต่บ่อยครั้ง ถ้าอาการไม่ดีขึ้น ควรรีบไปพบแพทย์

แผนกควบคุมโรค กองส่งเสริมสุขภาพและเวชกรรมป้องกัน กรมแพทย์ทหารบก

บทความที่เกี่ยวข้อง โรคที่มากับฤดูร้อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง 1 2

อัลบั้มภาพ