คำแนะนำ

img

ฝนตก น้ำขัง ระวังถูกกัดต่อย

ในช่วงฤดูฝน มักมีโอกาสที่เราอาจถูกสัตว์มีพิษ เช่น งู ตะขาบ แมงป่อง ผึ้ง ต่อ แตน กัดต่อยได้สูง มีคำแนะนำวิธีป้องกันอันตราย และวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น ดังนี้

งู

งูเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่พบได้บ่อยในประเทศไทย โดยเฉพาะสายพันธุ์ งูเห่า งูแมวเซา งูเขียวหางไหม้ งูเหลือม งูหลาม เป็นต้น งูเป็นสัตว์เลือดเย็น จึงมักได้ยินข่าวพบงูในที่พักอาศัยที่มีความอบอุ่น งูมีพิษส่วนใหญ่จะมีตาเป็นวงรี หัวเป็นรูปสามเหลี่ยม มีรอยบุ๋มตรงกลางระหว่างหัวตา และมีเขี้ยว โดยมักจะฉกเหยื่อ หรือแผ่แม่เบี้ย

หากถูกงูกัด พิษงูจะทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงและเป็นอัมพาต จะเริ่มจากกล้ามเนื้อมัดเล็กไปจนถึงกล้ามเนื้อมัดใหญ่ และสุดท้ายจะเป็นทั้งตัว อาการแรกเริ่ม คือ หนังตาตก ผู้ป่วยลืมตาไม่ขึ้น จนอาจเข้าใจผิดว่าผู้ป่วยง่วงนอน ต่อมาจะเริ่มกลืนน้ำลายลำบาก พูดอ้อแอ้ หยุดหายใจ และเสียชีวิตได้

วิธีปฐมพยาบาลเมื่อถูกงูกัด เพื่อลดหรือชะลอการแทรกซึมของพิษงู และป้องกันภาวะแทรกซ้อน ให้ล้างแผลบริเวณที่ถูกกัดด้วยน้ำสะอาดหรือยาฆ่าเชื้อ เช่น แอลกอฮอล์ หรือทิงเจอร์ไอโอดีน พยายามให้บริเวณที่ถูกงูกัดเคลื่อนไหวน้อยที่สุด ห้ามกรีดหรือดูดบริเวณที่ถูกกัดเพราะอาจทำให้แผลติดเชื้อ และไม่ควรขันชะเนาะ เพราะหากไม่รู้วิธีที่ถูกต้องจะทำให้เกิดการบวมหรือมีเนื้อตายมากขึ้น และรีบพาผู้ป่วยไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยที่ใกล้ที่สุด หากมีซากของงูหรือจดจำลักษณะได้ จะช่วยให้การรักษาถูกต้องยิ่งขึ้น

วิธีป้องกันอันตรายจากงู คือ หมั่นตัดหญ้าอยู่เสมอ ใส่ตะแกรงท่อระบายน้ำทุกอัน และโรยปูนขาวไว้รอบๆ บริเวณบ้าน เพื่อป้องกันมิให้งูเลื้อยเข้ามา หากเจองูเข้าโดยบังเอิญให้ตั้งสติดีๆ ให้ยืนนิ่ง ๆ ดูท่าที เพราะส่วนใหญ่เมื่องูพบคนจะเลื้อยหนีไปเอง และโรยปูนขาวไว้รอบๆ บริเวณบ้าน เพื่อป้องกันมิให้งูเลื้อยเข้ามา

ตะขาบ แมงป่อง

ตะขาบเป็นสัตว์เลื้อยคลานที่ชอบซุกตัวอยู่บริเวณที่อับชื้นและรก เช่น ใต้ตุ่มน้ำ กองไม้ ซากต้นไม้ เปียกน้ำ และเมื่อระดับน้ำสูงขึ้นจนท่วมแหล่งที่อยู่อาศัย ตะขาบอาจจะหนีน้ำมายังที่พักอาศัยของคนได้ โดยตะขาบจะกัดคนโดยใช้เขี้ยวคู่หน้าและฉีดน้ำพิษเข้าไปในแผลที่กัดพิษตะขาบ

พิษของตะขาบโดยทั่วไปแม้ไม่มีอาการรุนแรง ส่วนมากจะปวด บวมและแดงสักเล็กน้อย บริเวณที่กัดมีรอยเขี้ยวเป็นสองจุด อาจมีไข้ต่ำๆ ร่วมด้วย และมักมีอาการดีขึ้นเองภายใน 24 ชั่วโมง แต่ในรายที่อาการรุนแรงอาจะพบต่อมน้ำเหลืองบริเวณใกล้เคียงโตและกดเจ็บ ปวดศีรษะ ใจสั่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือเกิดเนื้อตายได้

ส่วนแมงป่องเป็นสัตว์แมงป่องเป็นสัตว์มีพิษ มีขา 4 คู่ ขาคู่หน้ามีลักษณะเป็นกล้ามใหญ่ ส่วนหางเป็นปล้อง และปล้องสุดท้ายมีต่อมพิษร้าย และปลายปล้องจะมีอวัยวะที่ใช้ต่อย แมงป่องชอบออกหากินในเวลากลางคืน และกลางวันจะหลบซ่อนตัวอยู่ใต้โพรงก้อนหินใต้กองไม้ ใต้ใบไม้ ตามรอยแตกใต้พื้นบ้านที่มีความชื้น โดยแมงป่องจะทำลายผู้คนโดยบังเอิญหากถูกรบกวน

อาการเมื่อถูกแมงป่องกัด จะขึ้นอยู่กับพันธุ์ของแมงป่อง จำนวนน้ำพิษ บางรายอาจมีอาการเจ็บเพียงเล็กน้อย บางรายมีอาการมากจนถึงขั้นเป็นอันตราย เพราะพิษของแมงป่องมีพิษต่อระบบประสาทและระบบโลหิต มีอาการปวดทันที กล้ามเนื้อกระตุก อาเจียน ชัก น้ำลาย ฟูมปาก กระหายน้ำมาก ตัวเขียวส่งผลให้หัวใจล้มเหลวได้

วิธีการปฐมพยาบาลเมื่อถูกตะขาบกัดหรือแมงป่องต่อย ให้ทำความสะอาดบริเวณที่ถูกกัดด้วยน้ำสะอาด อาจประคบด้วยน้ำแข็งครั้งละประมาณ 10 นาที หรือทานยาแก้ปวดเพื่อลดอาการปวด ไม่เกาหรือแกะบริเวณที่ถูกกัด เพราะอาจเกิดการติดเชื้อ หากสังเกตเห็นว่า มีรอยแดง การบวม หรืออาการเจ็บปวดเพิ่มขึ้น มีแผลพุพองหรือน้ำเหลืองบนบริเวณที่เกิดแผล หรือมีอาการแพ้รุนแรงเช่น บวมบริเวณใบหน้า หายใจลำบาก แน่นหน้าอก หน้ามืดเวียนศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน ช็อคหมดสติ ให้รีบพาผู้ป่วยไปโรงพยาบาลทันที

วิธีป้องกันอันตรายจากตะขาบและแมงป่อง ด้วยการอุดรูที่พื้นและผนังที่แตกร้าวหรือเป็นช่อง โดนเฉพาะในห้องน้ำที่มีความชื้นสูง รวมถึงพื้นที่ที่แดดส่องไม่ถึง ซึ่งอาจเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ร้าย และดูแลพื้นที่บริเวณรอบบ้านอย่าปล่อยให้รกร้าง ทั้งนี้หากจำเป็นต้องเข้าไปในที่รกร้าง อับชื้น ควรแต่งกายให้มิดชิด สวมรองเท้าบูท และใช้ไม้ตีตามจุดต่างๆเพื่อให้สัตว์เหล่านี้ตกใจหนีไป

ผึ้ง ต่อ แตน 

ผึ้งเป็นแมลงที่มีเหล็กใน เมื่อต่อยแล้วเหล็กในแทงจะหลุดและปล่อยน้ำพิษผึ้งจะตายหลังต่อย ผึ้งที่ต่อยศัตรู คือ ผึ้งงาน และผึ้งนางพญา ส่วน ต่อ แตนตัวเมียจะมีเหล็กในและต่อมพิษเช่นเดียวกับผึ้ง แต่เมื่อต่อยศัตรูแล้ว จะๆไม่ปล่อย หรือทิ้งเหล็กใน จึงทำให้สามารถใช้เหล็กในต่อยศัตรูได้อีกหลายครั้ง ซึ่งต่อมพิษมีส่วนประกอบที่เป็นสารเคมีแตกต่างกันไปบ้าง แต่ส่วนใหญ่ เข้าสู่ร่างกาย แล้วมีผลทำให้เกิดอาการเจ็บปวด กล้ามเนื้ออักเสบ คัน บวม หรือถึงขั้นออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท

วิธีปฐมพยาบาลเมื่อ ผึ้ง ต่อ แตน หรือแมลงมีพิษกัดต่อย ให้ทำความสะอาดบริเวณที่ถูกกัดด้วยน้ำสะอาด ถ้ามีเหล็กในให้ดึงออกทันทีเพื่อลดปริมาณพิษเข้าไปในร่างกายมากขึ้น โดยใช้เล็บมือหรือบัตรลักษณะแข็งค่อยๆ ขูดเอาเหล็กในออกมา และหลีกเลี่ยงการใช้แหนบดึงเหล็กใน เนื่องจากอาจทำให้พิษหลั่งออกมามากขึ้น อาจประคบเย็นครั้งละประมาณ 10 นาที เพื่อลดอาการบวม หลีกเลี่ยงการเกาหรือแกะบริเวณที่ถูกกัดเพื่อป้องกันการติดเชื้อ สามารถทานยาแก้ปวดเพื่อลดอาการปวด ยาแก้แพ้ หรือยาต้านฮิสตามีน และยาทากลุ่มสเตียรอยด์ เพื่อลดอาการคัน ปวดแสบร้อน หากมีรอยแดง การบวม เจ็บปวดเพิ่มขึ้น มีแผลพุพองหรือน้ำเหลืองบริเวณแผล หรือมีอาการแพ้รุนแรง ให้รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที

การป้องกันอันตรายจากผึ้ง ต่อ แตน เมื่อเห็นรังผึ้ง ต่อ แตน ห้ามเข้าใกล้ ไม่ขว้างปาใส่รัง เพราะจะทำให้แมลงบินมากัดต่อยได้ ไม่ใส่เสื้อผ้าสีสดใส หรือน้ำหอมในบริเวณที่สัตว์เหล่านี้อยู่ เพราะจะดึงดูดสัตว์เหล่านี้มาไต่ตอม และเสี่ยงต่อการถูกกัดต่อย

อัลบั้มภาพ