ผลงาน

img

ดักจับและคัดกรอง ป้องกันการแพ้ยาซ้ำ

การแพ้ยาซ้ำ หมายถึง เหตุการณ์ที่ผู้ป่วยได้รับการบริหารยาทั้งโดยตนเอง ผู้ดูแลหรือจากบุคลากรทางการแพทย์แล้วเกิดอาการแพ้ยา โดยที่ผู้ป่วยเคยเกิดอาการแพ้ยาดังกล่าวจากยาที่มีชื่อสามัญทางยาเดียวกันมาก่อน ทั้งที่เคยมีประวัติและไม่มีประวัติการบันทึกในเวชระเบียนหรือเอกสารของโรงพยาบาล ยกเว้นการตั้งใจให้ยาซ้ำของบุคลากรทางการแพทย์เพื่อประโยชน์ในการรักษา หรือข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ หรือกรณีที่ผู้ป่วยตั้งใจใช้ยาซ้ำด้วยตนเองซึ่งหากมีการเกิดการแพ้ยาซ้ำในโรงพยาบาลอาจทำให้ผู้ป่วยเป็นอันตรายหรือเพิ่มระยะเวลาในการรักษาตัวของผู้ป่วยอีกด้วย

โรงพยาบาลค่ายประจักษ์ศิลปาคม จังหวัดอุดรธานี เป็นหนึ่งในโรงพยาบาลกองทัพบก ที่มีการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง ครอบคลุมบริการต่างๆ รวมถึงกระบวนการสั่งจ่ายยาที่มีความสำคัญ จากข้อมูลที่พบว่า ผู้ป่วยที่มารับบริการในโรงพยาบาลกว่าร้อยละ 95 ได้รับยากลับบ้าน และกว่าร้อยละ 80 กลับมารับการรักษาที่โรงพยาบาล ซึ่งผู้ป่วยมีโอกาสในการรับยาชนิดใหม่ จึงอาจมีโอกาสแพ้ยาได้ แม้การแพ้ยาไม่สามารถคาดเดาล่วงหน้าได้  แต่ความรู้ความเข้าใจอย่างถูกต้องในเรื่องการแพ้ยาจะช่วยทำให้สามารถป้องกันการแพ้ยาซ้ำ ซึ่งเป็นสิ่งที่สามารถป้องกันไม่ให้เกิดขึ้น โดยสร้างจากความร่วมมือและใส่ใจของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

กองเภสัชกรรมและคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัด ได้ร่วมกันกำหนดแนวทางและวิธีการปฏิบัติของการป้องกันแพ้ยาซ้ำ โดยอ้างอิงมาตรฐานวิชาชีพเภสัชกรรมและการพัฒนาตามนโยบายเรื่องความปลอดภัยด้านยาของ สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) หรือ สรพ. นำมาจัดทำเป็น โมเดลการป้องกันการแพ้ยาซ้ำ ซึ่งมีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ 

โปรแกรมการป้องการแพ้ยา เป็นการออกแบบแอปพลิเคชันโดยผู้ใช้งานเอง มีความโดดเด่นในด้านความปลอดภัย เช่น กำหนดรหัสผ่านในการสั่งยาของแพทย์ และการจ่ายยาของเภสัชกร การแจ้งเตือนยาในชื่อสามัญเดียวกัน กลุ่มเดียวกัน และข้ามกลุ่ม รวมทั้งข้อมูลการแพ้ยา เป็นต้น ระบบการส่งต่อประวัติแพ้ยา เป็นการส่งข้อมูลยาที่ผู้ป่วยแพ้ไปยังแพทย์และเภสัชกร เพิ่งสร้างความตระหนักถึงข้อมูลการแพ้ยาก่อนการสั่งจ่ายยา ในกรณีมีผู้ป่วยรายใหม่ให้ประวัติแพ้ยา จะผ่านกระบวนการประเมินซ้ำว่าแพ้ยาหรือไม่ หากใช่จะถูกบันทึกข้อมูลเพื่อเชื่อมกับโปรแกรมการป้องกันการแพ้ยา รวมทั้งการออกบัตรแพ้ยาและบันทึกในเวชระเบียน 

ระบบการดักจับ/การคัดกรองโอกาสการแพ้ยาและแพ้ยาซ้ำ เช่น การหลีกเลี่ยงยาที่มีสถิติการแพ้ยาสูง ในการสำรองยาที่จำเป็นและเร่งด่วนในหอผู้ป่วย การติดตามผลลัพธ์ที่มีความสัมพันธ์กับโอกาสที่จะเกิดเหตุการณ์อาการข้างเคียงจากยา เช่น คำสั่งแพทย์ ผลทางห้องปฏิบัติการบางรายการ การทบทวนรายการยาของโรงพยาบาล โดยตัดรายการยาที่พบว่ามีรายงานความไม่ปลอดภัยจากบัญชียาของโรงพยาบาล นอกจากนี้ ยังมีการสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องการแพ้ยา แก่ผู้มารับบริการอีกด้วย

ผลของการนำโมเดลการป้องกันการแพ้ยาซ้ำมาใช้อย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่ปี 2558 ส่งผลให้ไม่พบการสั่งยาผ่านระบบคอมพิวเตอร์ โดยแพทย์ซึ่งเป็นยาที่ผู้ป่วยมีโอกาสแพ้ยาซ้ำ เป็นสิ่งที่สะท้อนว่าตัวแบบนี้เป็นเครื่องมือที่มีความน่าเชื่อถือ จากการเก็บข้อมูลและทดลองซ้ำต่อเนื่องกันเป็นระยะเวลาถึง 4 ปีให้ ก่อให้เกิดประสิทธิภาพในด้านความปลอดภัยและมาตรฐานการปฏิบัติงาน ที่สำคัญยังเกิดประโยชน์โดยตรงต่อทั้งผู้ป่วยที่ได้รับการบันทึกข้อมูลด้านการแพ้ยาอย่างครบถ้วน และลดความเสี่ยงการได้รับยาที่มีโอกาสแพ้ ตลอดจนได้รับความรู้เข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการป้องกันการแพ้ยาซ้ำ นำไปสู่การเป็นโรงพยาบาลที่น่าเชื่อถือและไว้วางใจ ปราศจากการถูกฟ้องในด้านมาตรฐานความปลอดภัย อย่างแท้จริง

อัลบั้มภาพ